Sıfır Atık Belgesi; bir İşletmenin üretim, tüketim, hizmet ve satış süreçlerindeki atık oluşum sebeplerinin gözden geçirilerek oluşumlarının önlenmesi ve/veya minimalize edilmesi, oluşan atığın yeniden kullanımına öncelik verilmesi, süreçte oluşan atıkların kaynağında ayrı biriktirilerek etkin toplama sisteminin kurulması, toplanan atıkların geri kazanım/geri dönüşümünün sağlanarak,bertarafa gönderilecek atık miktarının azaltılmasını kapsayan, atık yönetim felsefesi olarak tanımlanan ve tüm kaynakların korunmasını hedefleyen bir yaklaşımdır.
Sıfır Atık Projesi Nedir?
Son dönemlerde atık sorunları büyümeye ve tüm dünyayı ilgilendiren büyük problemler arasında yerini almaya başladı. Doğada yaşayan tüm canlılar ve gelecek nesiller için sürdürülebilir bir yaşam oluşturmak adına atılan adımlardan birisi de Sıfır Atık Projesidir. Sıfır Atık Projesi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından desteklenen ve yaygınlaşan önemli konulardan bir tanesidir.
Sıfır atık yönetim sistemini kurmakla yükümlü olanlar ile sistemi gönüllü olarak kurmak isteyenler, Bakanlıkça yetkilendirilmiş çevre danışmanlık firmalarından sıfır atık yönetim sisteminin kurulması ve geliştirilmesinin sağlanması için danışmanlık hizmeti alabilirler.
Sıfır Atık Süreci Nasıldır?
12.07.2019 tarihli 30829 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Sıfır Atık Yönetmeliği”, 09.10.2021 tarihli 31623 sayılı “Sıfır Atık Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” kapsamında; Sıfır Atık projesinde sürdürülebilir, kaliteli ve kalıcı bir yaklaşım amacı ile çalışmaların gerçekleştirilebilmesi için yedi aşamadan oluşan yol haritası esas alınır.
1- Odak Noktası: İşletmede sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasından, etkin şekilde uygulanmasından ve izlenmesinden sorumlu olacak kişiler belirlenir. Odak Noktası; koordinasyonu ve bilgi akışını sağlayarak sistemi yönetir ve raporlama yapar.
2- Mevcut Durum: İşletmeden oluşan atığın özelliği, atığın miktarı, oluşma sıklığı, atığın kaynağı, kaynağında doğru ayrıştırılması, atığın toplanması ve taşınması, atık geçici depolama alanlarının oluşturulması, depolanan atıkların teslim edildiği yerlere ilişkin bilgileri içeren mevcut atık yönetimi ortaya çıkarılır.
3- Planlama: İşletmede oluşan mevcut durum esas alınarak kuruma özgü termin planı hazırlanır. Planda ihtiyaçlar belirlenerek bu ihtiyaçların temin edilme süresine eğitim takvimi oluşturulmasına ve uygulamanın başlangıç aşamalarına yer verilir.
4- İhtiyaçlar: İşletmede Sıfır Atık Proje Uygulamasında kullanılacak tüm ihtiyaçlar belirlenir ve listelenir. Renk skalasına göre kumbara, poşet, taşıma aracı, konteyner v.b. temin edilir. Atıkların geçici olarak depolanacağı alan mevzuat hükümlerine uygun şekilde kurulur. Uygulamanın ne şekilde ne zaman ve kimler tarafından gerçekleştirileceğine dair talimat listesi hazırlanır.
5- Eğitim-Bilinçlendirme: İşletmede Sıfır Atık Projesinin uygulanması aşamasında verimli bir çalışma olabilmesi adına belirlenen hedef kitleye göre eğitim gerçekleştirilmesi çok büyük önem taşımaktadır. Belirlenen kitleye yönelik uygulamalı eğitim ve bilgilendirme yapılır. Odak noktaları, bakım/onarım sorumluları, kat görevlileri, temizlik görevlileri, geçici depolama alanı sorumluları ve tüm çalışanlar hedef alınarak eğitim tamamlanır.
6- Uygulama: İşletmede atıkların birikeceği ekipmanlar ve etiketlendirmelerinde renk skalası uygulanır. Renklerin insanlar üzerinde algı uyandırmasından kaynaklı ve uygulamada standart oluşturmak adına renk skalası belirlenmiştir.
7-Raporlama-İzleme-Önlem-Revizyon: Sıfır atık uygulamasındaki tüm atıkların kayıtları tutulur. Uygulamanın etkinliğini değerlendirmek amacı ile izleme ekipleri süreci takip eder. Elde edilen verilere ilişkin raporlama yapılır, eksikler tespit edilir geliştirilmesi gereken durumlar belirlenir ve önlemler alınarak uygulamanın devamlılığı sağlanır.
Sıfır Atık Belgesi Nedir?
Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım süreci içinde değerlendirilmeden bertarafı hem maddesel hem de enerji olarak ciddi kaynak kayıpları yaşanmasına neden olmaktadır. Dünya üzerindeki nüfus ve yaşam standartları artarken tüketimde de kaçınılmaz şekilde bir artış yaşanmakta ve bu durum doğal kaynaklarımız üzerindeki baskıyı artırarak dünyanın dengesini bozmakta, sınırlı kaynaklarımız artan ihtiyaçlara yetişememektedir. Bu durum göz önüne alındığında, doğal kaynakların verimli kullanılmasının önemi daha da ortaya çıkmaktadır. Bu nedenledir ki son yıllarda tüm dünyada sıfır atık uygulama çalışmaları hem bireysel hem kurumsal hem de belediye genelinde yaygınlaşmaktadır.
Sıfır atık yaklaşımının esas alınması ile sağlanacak avantajlar;
- Verimliliğin artması,
- Temiz ortam kaynaklı olarak performansın artması,
- İsrafın önüne geçildiğinden maliyetlerin azaltılması,
- Çevresel risklerin azalmasının sağlanması,
- Çevre koruma bilincinin kurum bünyesinde gelişmesine katkı sağlandığından çalışanların “duyarlı tüketici” duygusuna sahip olmasının sağlanması,
- Ulusal ve uluslararası pazarlarda kurumun “Çevreci” sıfatına sahip olmasının sağlanması, bu sayede saygınlığının arttırılmasıdır.
Sıfır Atık Belgesi Nasıl Alınır?
Sıfır atık bilgi sistemi uygulamasına EÇBS üzerinden tesis bazlı olarak erişim sağlanmaktadır. Faaliyetler girişlerini tesis kaydı üzerinden yapacaktır.
Kurum bilgilerim bölümüne yıllık oluşan atık miktarı, personel sayısı, nüfus, kat sayısı, koridor uzunluğu vs. gibi bilgiler eklenmelidir. Kurum Türünüze göre bilgi girişi yapılmalıdır..
Sıfır Atık Zorunlu Mudur?
12.07.2019 tarihli 30829 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Sıfır Atık Yönetmeliği” Ek-1 Listesine tabi olan işletmelerde Sıfır Atık sisteminin kurulması ve sıfır atık belgesinin bulunması zorunludur. Sıfır Atık Belgesi beş yıl geçerlidir. Sıfır atık belgesine sahip yerler il müdürlükleri tarafından belge geçerlilik süresi içerisinde asgari bir defa denetlenir. Sıfır atık belgesi, temel, gümüş, altın ve platin olmak üzere dört seviyede düzenlenir. Temel seviyede sıfır atık belgesi için kriterler EK -3’te yer alır. Gümüş, altın ve platin sıfır atık belgeleri için puanlama kriterleri ise EK-4 doğrultusunda Bakanlıkça belirlenir.
Sıfır Atık Hangi Kurumlar/İşletmeler İçin Zorunludur?
- Belediyeler İçin Sıfır Atık Sistemi
- Üniversiteler İçin Sıfır Atık Sistemi
- AVM ler için Sıfır Atık Sistemi
- Hastaneler İçin Sıfır Atık Sistemi
- İşyerleri İçin Sıfır Atık Sistemi
- Kuruluşlar İçin Sıfır Atık Sistemi
- Marinalar İçin Sıfır Atık Sistemi
- Okullar İçin Sıfır Atık Sistemi
- Oteller İçin Sıfır Atık Sistemi
- Restoranlar İçin Sıfır Atık Sistemi
- Siteler İçin Sıfır Atık Sistemi
- Terminaller İçin Sıfır Atık Sistemi
- Havaalanları için Sıfır Atık Sistemi